Słowniczek pojęć

Dodatek

Związek chemiczny dodawany do oleju bazowego w celu zmodyfikowania jego właściwości lub działania.

Olej bazowy

Zazwyczaj frakcja rafinowanej ropy naftowej lub wybrany syntetyczny materiał wyjściowy. W procesie produkcji oleju, materiał bazowy jest mieszany z dodatkami.

Całkowita liczba zasadowa (TBN)

Ilość kwasu potrzebna do zneutralizowania zasadowości środka smarnego wyrażona w ekwiwalencie KOH.

Dodatek myjący

Dodatek do paliwa i oleju stosowany w celu utrzymania silnika w czystości. Najczęściej stosowanymi dodatkami myjącymi w olejach silnikowych są mydła metalowe, które mają wystarczającą rezerwę zasadową, aby zneutralizować kwasy powstające podczas pracy silnika.

Temperatura płynięcia

Oznacza płynność oleju lub paliwa w niskiej temperaturze. Jest to najniższa temperatura, w której utrzymany jest stan płynny cieczy.

Dodatek dyspergujący

Dodatek, który utrzymuje stałe zanieczyszczenia w zawiesinie koloidalnej, zapobiegając osadzaniu się szlamów i laków na częściach silnika. Dodatek jest zwykle niemetaliczny (bez popiołowy) i jest używany razem z dodatkami myjącymi.

Filtr DPF (Filtr cząstek stałych)

Filtr DPF jest filtrem fizycznym, który redukuje zawartość cząstek stałych w spalinach.

Klejenie pierścieni

Sytuacja, w której pierścień tłokowy przywiera do rowka z powodu nadmiernego zanieczyszczenia.

EGR (system recyrkulacji spalin)

System zaprojektowany w celu zmniejszenia emisji tlenków azotu. Recyrkuluje on spaliny z powrotem do kolektora dolotowego, przez co rozcieńcza mieszaninę paliwowo-powietrzną, redukując temperaturę i tworzenie tlenków azotu.

Przedwczesny zapłon

Przedwczesny zapłon następuje w wyniku spalenia mieszanki paliwowo-powietrznej, które zachodzi w silnikach wewnętrznego spalania przed wytworzeniem iskry na świecy zapłonowej. Typowe przyczyny to nagromadzenie się gorącego paliwa lub środka smarnego w komorze spalania. Konsekwencją jest zmniejszona moc silnika i możliwe uszkodzenie silnika.

Dodatek EP

Dodatek do środka smarnego, który zapobiega zablokowaniu powierzchni ślizgowych w warunkach ekstremalnego ciśnienia.

Rafinacja

Szereg procesów, w wyniku których z ropy naftowej powstaje produkt naftowy. Procesy te obejmują: kraking termiczny, kraking katalityczny, polimeryzację, alkilowanie, reforming, hydrokraking, hydroforming, uwodornianie, wodorowanie, ekstrakcję rozpuszczalnikową, odparafinowanie, odolejanie, traktowanie kwasem, filtrowanie glinkowe i odasfaltowanie.

Dodatek przeciw pienny

Dodatek redukujący pienienie się produktów ropopochodnych. Może być to silikon, który nie dopuszcza do tworzenia piany na powierzchni lub polimer, zmniejszający liczbę małych pęcherzyków wewnętrznych.

Popiół

Pozostałości metaliczne powstałe w wyniku działania wysokiej temperatury w komorze spalania lub w innych częściach silnika.

Obróbka metodą wodorową

Obróbka ropy naftowej wodorem w celu nasycenia cząsteczek i zwiększenia stabilności.

Lepkość HTHS (Lepkość wysokotemperaturowa)

Miara odporności cieczy na upłynnanie w warunkach przypominających mocno obciążone łożyska poprzeczne w pracujących silnikach spalinowych, zwykle 1 milion na sekundę w temperaturze 150°C.

Jest to odporność na zrywanie filmu olejowego w wysokich temperaturach

Katalizatory

Katalizatory utleniające usuwają węglowodory ze spalin, a katalizatory redukcyjne zmniejszają emisję tlenków azotu (NOx). Oba typy zawierają metal szlachetny (platynę, pallad lub rod), które mogą zostać zanieczyszczone przez ołów lub fosfor obecny w paliwie lub środkach smarnych.

Smarowanie

Redukcja tarcia i zużycia przy wykorzystaniu warstwy redukującej tarcie. Warstwa ta może być ciekła, stała lub plastyczna.

Lepkość kinematyczna

Odporność cieczy na upłynnianie pod wpływem grawitacji. Zwykle mierzona w temperaturze 40°C lub 100°C.

Laki

Cienka, nierozpuszczalna, nieścieralna warstwa odkładająca się na wewnętrznych częściach silnika. Może powodować sklejenie i uszkodzenie wewnętrznych ruchomych części silnika.

Dodatek przeciw zużyciowy

Dodatek, który tworzy cienką warstwę o dobrych właściwościach adhezyjnych stosowany, aby zapobiec kontaktowi metalu z metalem w warunkach dużego obciążenia.

Inhibitor korozji

Dodatek, który chroni smarowane części metalowe przed chemicznym uszkodzeniem elementów wywołanym przez wodę lub inne zanieczyszczenia.

Punkt zapłonu

Minimalna temperatura, w której płyn będzie podtrzymywał chwilowy zapłon, ale przed powstaniem ciągłego płomienia. Temperatura zapłonu jest ważnym wskaźnikiem przy określaniu zagrożenia pożarowego i wybuchowego produktów ropopochodnych.

Szlam olejowy

Gruba, ciemna pozostałość o konsystencji podobnej do majonezu, która odkłada się na nieruchomych wewnętrznych częściach silnika. Nierozpuszczalne zanieczyszczenia w oleju przyspieszają jego gromadzenie się.

Utlenianie

Występuje, gdy produkt naftowy reaguje z tlenem. Proces ten jest przyspieszany przez ciepło, światło, katalizatory metaliczne, wodę, kwasy lub obecność zanieczyszczeń stałych.

Stabilność utleniania

Odporność produktu ropopochodnego na utlenianie. Wpływa na trwałość produktu zarówno podczas przechowywania, jak i użytkowania.

Całkowita liczba kwasowa

Wymagana ilość KOH do częściowej lub całkowitej neutralizacji kwasowości produktów ropopochodnych.

Tarcie

Opór występujący podczas wzajemnego oddziaływania poruszających się elementów wobec siebie. Tarcie zależy od gładkości powierzchni ślizgowych i od siły ich wzajemnego nacisku.

Syntetyczny środek smarny

Środek smarny specjalnie opracowany pod kątem składu chemicznego, posiadający z góry określone właściwości i charakterystykę.

Pompowalność

Właściwość oleju, która określa, w jakim stopniu olej jest zdolny do przepływu w kierunku od pompy oleju w niskich temperaturach.

Olej wielosezonowy

Olej silnikowy lub przekładniowy, który spełnia wymagania więcej niż jednej klasy lepkości SAE, a zatem może być stosowany w szerszym zakresie temperatur.

Trybologia

Dział nauki zajmujący się tarciem, zużyciem i smarowaniem.

Lepkość

Opór cieczy przeciw płynięciu.

Wskaźnik lepkości

Związek pomiędzy lepkością płynu a temperaturą. Płyny o wyższym wskaźniku lepkości w mniejszym stopniu zmieniają swoją lepkość ze zmianami temperatury.

Modyfikator lepkości

Dodatek stosowany w środkach smarnych, zazwyczaj polimer, który zapewnia środkom smarnym korzystne właściwości reologiczne, takie jak zmniejszenie podatności oleju na zmiany lepkości uzależnione od zmian temperatury.